Para Yönetimi

Finansal
Okur Yazarlık
FİNANSAL OKUR-YAZARLIK EĞİTİMİ, TEMEL OKUR-YAZARLIK EĞİTİMİ KADAR ÖNEMLİDİR
Finansal okur-yazarlık nedir: Finansal okur-yazarlık, para yönetimi becerilerini etkili ve bilinçli kullanma yeteneğidir. Çocukluk yıllarından başlayarak yaşam boyu ihtiyaç duyacağımız finansal okur-yazarlık, genel olarak temel eğitimin bir parçası değildir. Oysa, çocuk paranın işlevini, daha okul çağına gelmeden kavramaya başlar. Çocuğunuzun parayla doğru ve sağlıklı ilişki kurması, kendi finansal durumunu yönetebilme özgüveni ve becerisini kazanması, aile olarak bu yönde vereceğiniz eğitimle başlar. Çocuklar iyi alışkanlıklarını, görerek, yaşayarak, pratik yaparak geliştirir.
Bu konuda çocuğum için neler yapabilirim? Uzmanlara göre çocuklar para alışkanlıklarını ebeveynlerinden edinir. Bundan dolayı, ebeveynler çocuklarına para eğitimi vermeyi çok geç bırakmamalıdırlar. Erken yaşta edinilen iyi alışkanlıklar, çocuğunuzun ileriki yaşlarda finansal bağımsızlığa kavuşmasına ve elde ettiği bu bağımsızlığı korumasına katkı sağlayacaktır. Uzun vade gerektiren birikimler için bankada çocuğunuzun adına vadeli işlem göreceği bir hesap açabilir, biriktirdikleri ile özel günlerde hediye olarak verilen beklenmedik paraları bu hesaba yatırabilirsiniz. Burada hem kendi biriktirdikleri, hem de bankanın vade sonu eklediği ile parasının çoğalmasını sağlayabilirsiniz. Hesap açma, para yatırma, getirisini inceleme gibi işlemleri çocuğunuzla birlikte yapmanızda fayda var.
PARASINI
YÖNETMESİNİ BİLEN ÇOCUK
HAYATINI YÖNETMESİNİ BİLEN
YETİŞKİN OLUR
3-6 yaş
3 yaşında bir çocuğa para konusunda eğitim vermenin güç olacağını düşünebilirsiniz ancak uzmanların görüşü, paranın hayatımızdaki rolü çocuğa ne kadar çok somut örneklerle gösterilirse, çocuğun kavraması o denli kolay olacağı yönündedir. Bu yüzden onlara para biriktirmeyi somut ve görsel yöntemlerle öğretmek gerekir. Bu yaşlardaki çocuklar, hedef belirleme ve hedefe ilerleme gibi kavramları görsel ve somut yöntemlerle kolayca anlayabilirler. Çocuğunuzun bu konudaki eğitimine ona düzenli olarak ‘kumbara parası’ vermekle başlayabilirsiniz. Bu parayı onula birlikte belirlediğiniz küçük bir hedef için kumbarada birikmesini sağlayabilirsiniz. Bu yaşlardaki çocuklar isteklerini ertelemekte zorluk çeker. Bu yüzden ilk aşamada verdiğiniz parayı kumbarasına yatırmasını teşvik etmek için ulaşması uzun zaman almayacak (3-5 günü geçmeyecek) küçük ama somut bir hedef koyabilirsiniz. Bu istediği küçük bir oyuncak olabilir. Hedeflenen oyuncağın bir resmini onun görebileceği bir yere (kumbarası, buzdolabı kapağı veya odasındaki bir dolap gibi)  iliştirebilirsiniz. Kumbarasına her para attığında rakamın büyüdüğünü ona göstererek, hedefine doğru ilerlediğini görmesini sağlayabilirsiniz. Çocuk parasının çoğaldığını somut olarak görmesi ve hedefe ulaştığı zaman parasını hedeflediği (oyuncak) için harcaması çok önemlidir. Çocuk bu şekilde, hedef koyma, para biriktirme ve hedefe ulaşma ilişkisini kavrayarak ileride daha ciddi düzeyde para biriktirme alışkanlığı kazanmasına temel oluşturacaktır.
7-10 yaş
Bu yaş grubundaki çocuk artık metal ve kağıt paraları değerine göre ayırt edebilecek çağda olmakla beraber, fiyat ve maliyet kavramlarını anlayacak yaştadır. Artık istediği bir şeyin fiyatı ile elindeki parasının yeterliliğini karşılaştırabilecek durumdadır. Bu dönemde düzenli olarak aldığı cep harçlığın bir kısmını biriktirmesini teşvik etmek için istediği bir şeyi hedef olarak onunla birlikte belirleyebilirsiniz. Bu yaş grubu için de görsel ve somut yöntemler önemlidir. Yine burada hedefe ulaşacak sürenin çok uzun olmamasına dikkat edilmelidir. Hedefe ulaşmasının sonu gelmeyecekmiş gibi bir durum yaratmamak adına ilk etapta 3-4 haftayı geçmeyecek süre konabilir. Ancak, bu süre dolmadan parasını harcamak ve hedeflediği yerine o anda parasının yettiği daha ucuz bir şey almak isteyebilir. Kararın kendisine ait olduğunu söyleyerek harcamasına izin verebilirsiniz. Bu şekilde, çocuğunuza, hedefine ulaşmadan önce parasını harcaması, hedeflediği şeye sahip olamayacağı dersini çıkarmasını sağlamış olacaksınız.
11-14 yaş
Bu yaş grubundaki çocuklar genel olarak paranın birden fazla işlevi olduğunu kavrayacak yaştadırlar. Paranın kısa ve uzun vadeli hedefler için biriktirilebileceğini anlayabilmeleri için ‘fon’ stratejisi uygulayabilirsiniz. ‘Fon’ stratejisiyle ‘acil durum fonu’, ‘eğitim fonu’ ‘kişisel gelişime yatırım fonu’ ‘kendime/sevdiklerime hediye fonu’ gibi birikim hedefleri koyabilirsiniz. Bu şekilde hem kısa vadeli hem de uzun vadeli hedefler belirleme alışkanlığı edinecektir. İster 5 kuruş olsun ister daha fazla, çocuğunuz harçlığından ne kadar artırabiliyorsa, oluşturduğu ‘fon/fonlara’ bunu katmasını alışkanlık edinmesi önemlidir. Burada artırma sözcüğü önem taşımaktadır. Burada verilmek istenen mesaj, harçlığın (tıpkı gelir gibi) iyi yönetimi sonucu para artırılabileceği ve biriktirme sonucu istediği bir şeye sahip olabileceğidir. Uzun vade gerektiren birikimler için bankada çocuğunuzun adına vadeli işlem göreceği bir hesap açabilir, biriktirdikleri ile özel günlerde hediye olarak verilen beklenmedik paraları bu hesaba yatırabilirsiniz. Burada hem kendi biriktirdikleri, hem de bankanın vade sonu eklediği ile parasının çoğalmasını sağlayabilirsiniz. Hesap açma, para yatırma, getirisini inceleme gibi işlemleri çocuğunuzla birlikte yapmanızda fayda var.
Katkı Payı Çocuğunuzu biriktirmeye teşvik etmek adına, onula belirlediğiniz bir birikim hedefine ulaştığı zaman siz de belli oranda o birikime katkıda bulunabilirsiniz. Örneğin: çocuğunuzun birikim hedefi 100 liraysa siz de o hedefe ulaştığında 20 lira (rakam isteğe bağlı) da sizin ekleyeceğinizi söyleyebilirsiniz.
15-18 yaş FİNANSAL
BAĞIMSIZLIĞA
DOĞRU
Yetişkinliğe adım atma dönemine giren çocuk artık bütçe yapma konusunda daha bilinçli olabilecek dönemdedir. Yukarıda uyguladığınız alıştırmalar sayesinde çocuğunuz bütçe yapmaya ve parasını bilinçli yönetmeye daha yatkın olacaktır. Bu dönemde onunla bir harcama listesi oluşturabilir bu listeyi ‘ihtiyaç harcamaları’, ‘isteğe bağlı harcamalar ‘ ve ‘biriktirme’ olarak üç haneye ayırabilirsiniz. Düzenli aldığı harçlığını/gelirini bu listeye göre idare etmesi konusunda anlaşabilirsiniz. Burada amaç ‘ihtiyaç harcamalarından’ arta kalan parasını ‘isteğe bağlı harcama’ ile ‘para biriktirme’ arasında pay etme bilinci geliştirmektir. Bu bilinç onun eğitim sonrası atıldığı iş hayatında finansal bağımsızlığa doğru ilerlemesine katkı sağlayacaktır.
FİNANSAL BAĞIMSIZLIK NEDİR? Finansal bağımsızlık, genellikle temel ihtiyaçlar için aktif çalışmak zorunda kalmadan, yeterli kişisel servete sahip olma durumudur. Finansal bağımsızlığı olan kişi mali açıdan geliri giderlerinden fazla olan kişidir. Finansal bağımsızlığa giden yol iyi para yönetimi becerisini geliştirmekten geçer.
FİNANSAL BAĞIMSIZLIĞA
GİDEN YOL
İYİ PARA YÖNETİMİ
BECERİSİNİ
GELİŞTİRMEKTEN GEÇER
Kredi Kartı Yanımızda nakit para taşımadan alışveriş yapabilme kolaylığı sağlayan kredi kartı
hayatımızın neredeyse vazgeçilmez bir ödeme aracıdır. Ancak unutulmamalı ki kredi kartı
ile yapılan harcamaların bankadan alınan kredi ile yapılan harcamadan başka bir şey
değildir.

1. Kredi kartı kullanımı avantaj sağlaması için her ay ödeme zamanı gelince
yapılan harcamayı karşılayacak yeterli paramızın olması gerekir.
2. Her ay yapılan harcamayı karşılayacak geri ödeme yapılmadığı
takdirde banka yaptığımız harcamaya bir sonraki ay çok yüksek
faiz uygular. Borcu ödemediğimiz her ay borcumuzun katlanarak
büyümesine yol açar. Bu da yaptığımız alışverişin bize daha
pahalıya mal olması demektir.
3. Kredi kartından nakit para çekmek her zaman için kötü bir fikirdir. Kredi kartından çekilen nakit paraya anında faiz uygulanır. Uygulanan faiz oranı bankanın kredilere uygulayabileceği en yüksek orandır.
4. Kredi kartı kullanımı alışverişlerde taksitlendirme yapılması gibi bazı avantajlar sağlar. Burada önemli olan taksitlendirilen alışverişin toplamı ay sonundaki geri ödeme gücünü geçmemesidir.
Yukarıdaki bilgi ve öneriler size sadece fikir vermesi için yazılmıştır. Bu bilgi ve yöntemleri her yaş döneminde çocuğunuzu nelerin motive ettiğini anlayarak biçimlendirebilirsiniz. Burada önemli olan çocuğunuza küçük yaştan itibaren gerçek hayata dair para deneyimleri kazandırmanızdır. Bir hedef için para biriktirmekten, hatalı karar sonucu pişman olacağı bir harcama yapmasına kadar her deneyimden ders çıkarması, onun ileride kendine güvenen ve maddi durumunu iyi yöneten bir yetişkin olmasına katkı sağlayacaktır.



Bu Sanal Mağazada Elektronik Ticaret için ProjeSoft E-Ticaret yazılımı kullanılmaktadır.